Avrupa’nın ilk Müslüman öğrencileri ve tarihe bıraktıkları izler …

Boğaziçi Üniversitesi, Tarih Bölümü ev sahipliğinde, Boğaziçi Üniversitesi’nin kurucu rektörü Aptullah Kuran anısına 2004'ten bu yana her yıl gerçekleştirilen ‘’Aptullah Kuran Anma Konferansı’’ kapsamında Kaliforniya Üniversitesi’nden Tarih Profesörü Nile Green 3 Nisan tarihinde bir konferans verdi.

İslam ülkelerinin modern ve erken modern tarihi, sufizm ve İslam matbuatı üzerine çarpıcı çalışmalara imza atan UCLA Tarih Bölümü öğretim üyesi Nile Green, “Avrupa’nın İlk Müslüman Öğrencileri: Medeniyet Sınırları Arasından Dersler” konulu konferansta, tarihte iz bırakan Avrupa’nın İlk Müslüman Öğrencileri’ni anlattı.

Konferansın açılış konuşmasını yapan, Boğaziçi Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Zeynep Atay, Aptullah Kuran’ı Anma Konferansları dizisinin 14.sünün gerçekleştirildiğini hatırlatarak, 2004 yılından bu yana bu dizi kapsamında Humanities ve Social Sciences alanlarında dünyanın önde gelen saygın akademisyen ve araştırmacılarının Boğaziçi Üniversitesi’nde ağırlandığını vurguladı.

Bir grup İranlı öğrencinin 19. yüzyıl başlarında Avrupa’ya seyahatlerinin izlerini takip ettiği ve sanayileşme ve emperyal yayılmanın arifesinde Londra’daki etkileşim ve deneyimleri yeniden inşa eden, “Yabancıların Sevgisi: Altı Müslüman Öğrenci Jane Austen’in Londra’sında Ne Öğrendi” (The Love of Strangers: What Six Muslim Students Learned in Jane Austen's London-Princeton, 2016) adlı kitabın yazarı olan Nile Green ise konuşmasında, Aydınlanma döneminin ortaya çıkardığı yeni bilimleri kazanmak üzere Osmanlı İmparatorluğu’nun Nizam-ı Cedid yeniliklerinden ilham alarak Avrupa’ya gönderilen ilk Müslüman öğrencileri anlattı. Green, aynı zamanda öğrenci grupları ve onların ülkeler arasındaki ilişkilerde olduğu kadar tarihte bıraktıkları izleri de gündeme getirdi.

Nizam-i Cedid hareketinin Osmanlı’nın Avrupa ile diplomatik ilişkilerinin başlangıcını teşkil ettiğini belirten Green bu kapsamda Avrupa’ya giden ilk öğrencilerin 1809-1817 yılları arasında Osmanlı dönemi Mısır’ından İtalya ve Fransa’ya gönderildiğini ve bu öğrencilerin askeri mühendislik, gemi inşaası ve matbaa-yayıncılık alanlarında eğitim gördükleri bilgisini verdi. Green, Müslüman öğrencilerin Avrupa’da ağırlıklı olarak askeriye ve tıp alanlarındaki bilimsel gelişmelere yerinde tanık olma imkanı elde ettiklerini aktardı.

Ortadoğu ve Avrupa’nın entelektüel karşılaşmasının temelleri üzerinde duran Green, Müslüman öğrencilerin bu ziyaretleri sayesinde Avrupa ve Osmanlı arasındaki kültürel ve entelektüel ilişkinin de gelişim süreçlerinden söz etti. Antropoloji ve tarihi karşılaştırmalı bir yaklaşım ile ele alan ve her iki bilim dalındaki metodolojileri bir araya getiren Green’in araştırmaları erken modern ve modern çağ arasındaki küreselleşme nosyonunu soruşturan bir yapıya sahip.

Boğaziçi Üniversitesi; 2004 yılından bu yana her sene gerçekleştirdiği Aptullah Kuran Anma Konferansı kapsamında aralarında  Robert Nelson, Prof. David Harvey,  Carol Gluck, Ussama Makdisi, Prof. Zainab Bahrani, Prof. Dr. Stephen Greenblatt'ın da bulunduğu dünya çapında isimleri ağırladı.

 

Haber ve fotoğraflar: Kurumsal İletişim Ofisi

Tarih: 04 Nisan 2018