Zehra Toska Onuruna Boğaziçi’nde Sempozyum

Kuruluş çalışmalarında görevler üstlendiği Boğaziçi Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nün bölüm başkanlığını da yürütmüş olan Prof. Dr. Zehra Toska’nın emekliliği onuruna Boğaziçi Üniversitesi’nde 9 Şubat tarihinde bir sempozyum düzenlendi.

Divan edebiyatının yanı sıra yeni Türk edebiyatı alanında da önemli çalışmaları bulunan, edebiyatta kadınların üreten özneler olarak varoluşunu, Osmanlı Devleti’nden günümüze kadar olan tarihsel perspektifi içinde önemli duraklarıyla inceleyen Prof. Dr. Zehra Toska’nın emekliliği nedeniyle, Boğaziçi Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü tarafından düzenlenen sempozyumda Toska’nın akademisyen kimliği, edebiyat ve kadın çalışmalarına olan katkıları ele alındı.

Sempozyum, Fen-Edebiyat Fakültesi Dekan Prof. Dr. Nilgün Işık’ın açılış konuşmasıyla başladı. Işık, Toska’nın Boğaziçi Üniversitesi’nde Kasım 1978’de, tam 40 yıl önce Osmanlı Türkçesi okutmanı olarak göreve başladığını ve Türk Dili Edebiyatı Bölümü’nün kuruluşunda Fahir İz, Süheyla Artemel ve Günay Kut hocalara çok önemli katkılar sunduğunu anımsattı. Işık konuşmasında, Farsça, Divan Edebiyatı, Geç Osmanlı Dönemi Kadın Yazarlar üzerine lisans ve yüksek lisans dersleri veren Toska’nın ‘’Öğrencileri kendisine hayran bırakan ve derslerindeki coşkuyla fırtınalar estiren bir hoca’’ olduğunun altını çizdi.


Sempozyumda açılış oturumuna katılan Prof. Dr. Günay Kut ise Zehra Toska ile İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde başlayan tanışıklıklarını ve yıllar sonra Boğaziçi Üniversitesi’nde akademisyen olarak yeniden bir araya gelişlerini anlattı. Toska’nın akademisyen kimliğinin yanı sıra ‘’sanatkâr bir kişiliğe’’ sahip olduğunu ifade eden Prof. Kut, Toska’nın Divan Şiiri’nin hayal dünyasının kapılarından girebilmesinin sanatkâr ruhunun yansıması olduğunu ekledi.

Sempozyuma katılan Çeviribilim Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Saliha Paker ise Zehra Toska’nın Suat Derviş başta olmak üzere kadın yazarların eserleri üzerine yaptığı titiz çalışmalar ve disiplinlerarası araştırmalara olan katkılarını ele alan bir konuşma yaptı. Paker, ‘’Toska ile Osmanlı çeviri tarihi alanında kurduğumuz verimli işbirliğinin yanı sıra bizi birbirimize asıl yaklaştıran edebiyat bilimine, edebiyata ve şiire duyduğumuz büyük aşktır’’ diye konuştu.

Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Işıl Baş ise Zehra Toska’nın Kadın Eserleri Kütüphanesi Yönetim Kurulu Başkanı olarak kütüphanenin kuruluş sürecindeki çalışmalarına değindi.  Toska’nın çalışmaları sayesinde Türkiye’de kadın hareketinin 1920’lerden çok daha eskilere, Tanzimat dönemine uzandığının ortaya çıktığını vurgulayan Işıl Baş, Toska’nın Suat Derviş gibi bir yazarı 90’larda yeniden gün yüzüne çıkararak hem kadın hem siyaset hem de edebiyat tarihine kazandırdığını sözlerine ekledi.

Oturum Başkanı, Türk Dili Edebiyatı Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Zeynep Sabuncu ise 1989 yılında “Türk Edebiyatında Kelile ve Dimne Çevirileri ve Kul Mesud Çevirisi” başlıklı teziyle doktora derecesini alan; 1999 yılında “Sâlih Çelebi ve Kıssa-i pür-gussa-i Leylâ vü Mecnûn Mesnevisi” başlıklı teziyle doçent unvanını elde eden Prof. Dr. Zehra Toska’nın adı geçen çalışmaları üzerinde durarak Kelile ve Dimne Çevirileri’nin ahlak ve siyaset üzerine düşünmek anlamında çok önemli bir çalışma olduğuna değindi.

Sempozyum kapsamında ayrıca, Cemal Demircioğlu ‘’Zehra Toska'nın Türkiye Odaklı Tarihsel Çeviri Araştırmalarına Yaptığı Katkılar’’, Gönül Tekin ‘’Âb-ı Hayât Motifinin Hellenistik Devirden İslâm Edebiyatına Geçişi’’,, Nur Gürani Arslan ‘’Türk Edebiyatında Zühre'den Venüs'e’’, Arzu Atik ‘’Sadullah İzzet Dîvânı'nda Sevgili’’, Selim Sırrı Kuru ‘’Kâfiri Mihrâbda Eğrilik: Muhibbî'nin Beyti Bakî'nin Mektubu’’, Vildan Serdaroğlu ‘’Divan Şiirinde Ahvâl-i Âşıkân’’, Fatma Büyükkarcı Yılmaz ‘’Senin Vücudun Cihana Kadem Basalı Bizim Yerimiz Kalmadı: Mükeyyifat Münazaralarının Galibi Kahve’’, Tülay Gençtürk Demircioğlu ‘’Kelile ve Dimne ve Doğu Türkçesine Tercümeleri’’, Gülşah Taşkın ‘’İki Tercüme Bir Eser: Gelibolulu Sürûrî ve Mahfî-i Gilânî'nin Bîh-i Çînî Tercümeleri’’, Arzu Çiftoğlu Çabuk ‘’Manzum ve Mensur Tercümeleri Üzerinden Bir Eserin Değerlendirilmesi’’, Fatih Usluer ‘’Gurgan Lehçesi Metinleri’’, Barry Wood ‘’Erken Safevî Döneminde Metinler ile Minyatürler’’, Zeynep Oktay Uslu ‘’Rum Abdallarının Eserlerinde İnanç Unsurlarının Dönüşümü: 14.-17. Yüzyıllar’’, Berat Açıl ‘’Estetik ve Zorunluluk: Hüsn ü Aşk'ta Şiirin Temellendirilmesi’’, Nilüfer Hatemi ‘’Muazzez Toprak'ın Günlüğünden 1928'e Dair Notlar’’ başlıklı konuşmalarıyla sempozyumun konuğu oldular.

Prof. Dr. Zehra Toska Hakkında:

1968’de Beşiktaş Kız Lisesi’nden, 1973’te İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arap-Fars Filolojisi Bölümü'nden mezun oldu. 1985’te “Veysi Divanı (Hayatı, Eserleri, Kişiliği)” başlıklı teziyle İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden Yüksek Lisans derecesi; 1989 yılında “Türk Edebiyatında Kelile ve Dimne Çevirileri ve Kul Mesud Çevirisi” başlıklı teziyle yine aynı bölümden doktora derecesini aldı. 1999 yılında “Sâlih Çelebi ve Kıssa-i pür-gussa-i Leylâ vü Mecnûn Mesnevisi” başlıklı teziyle doçent unvanını elde eden Prof. Dr. Zehra Toska, edebiyatta kadınların üreten özneler olarak varoluşunu, Osmanlı Devleti’nden günümüze kadar olan tarihsel perspektifi içinde önemli duraklarıyla inceleyen, bu çerçevede “Türk edebiyatının bir kadın tarafından yazılıp ya da çevrilerek kitaplaşmış ilk” yapıtını, Zafer Hanım'ın Aşk-ı Vatan adlı romanını (1877) ortaya çıkartmış; bu romanı, çevriyazı ve sadeleştirmeyi aynı kitapta sunan bir metin olarak okuyucuyla buluşturdu.

Edebiyatçı kadınların çalışmalarına olan ilgisini, Suat Derviş’in iki romanı ve bazı öykülerini yayına hazırlayarak sürdüren Toska, Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi İşlem Merkezi Vakfı Yürütme Kurulu üyesidir. “Kadın Konulu Çalışmaların Başlıca Kaynakları: Biyografiler, Bibliyografyalar, Kataloglar” başlıklı çalışmasında, Tanzimat'tan Cumhuriyet’e kadın araştırmalarında kullanılan başlıca kaynakların bir dökümünü vermiş ve genel bir değerlendirmesini yapmıştır. Toska, “Çağlarboyu Anadolu’da Kadın-Anadolu Kadınının 9000 Yılı-Çağdaşlaşma Yolunda Kadın: İlklerden Bir Kesit” başlıklı sergiyi, Kültür Bakanlığı himayesinde, Topkapı Sarayı Alay Köşkü’nde 1993’te hazırladı; aynı sergiyi 1996 yılında Boğaziçi Üniversitesi’nde de gerçekleştirdi.

 

Haber: Kurumsal İletişim Ofisi

Fotoğraflar: Kenan Özcan



Tarih: 09 Şubat 2018