Boğaziçi Üniversitesi "Avrupa Üniversiteleri" projesine seçildi

Boğaziçi Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Enstitüsü Müdürü ve "NeurotechEU" için Boğaziçi Üniversitesi’nin akademik liderliğini yürüten Prof. Dr. Can Yücesoy Boğaziçi Üniversitesi Kurumsal İletişim Ofisi’nin sorularını yanıtladı.

İmza töreni sonrası rektörler
Prof. Dr. Can Yücesoy

"GELECEĞİN ÜNİVERSİTELERİ İÇİN"
Avrupa Birliği (AB) projeye katılacak üniversiteleri nasıl seçiyor?

Proje Avrupa Birliği Komisyonu’nun, Avrupa Üniversiteleri İnisiyatifi (European Universities Initiative) programı altında desteklendi. Bu program, geleceğin üniversiteleri olacak ve Avrupa yüksek eğitiminin niteliğini ve rekabetçiliğini devrimsel biçimde ileri bir seviyeye çıkartacak Avrupa üniversitelerini kurmayı hedefliyor. Avrupa Üniversitesi kimliği altında kurulacak konsorsiyumun Avrupa’da geniş bir coğrafyayı kapsaması, vizyonunu sürdürülebilirlik, mükemmeliyet ve Avrupa değerleri temelli uzun dönemli bir stratejiden alması, öğrenci odaklı, üniversite kampüsleri arası eğitim programları önermesi, öğrencilerinin her seviyede değişim hareketliliği deneyimleyebilmesi ve gelişme temelli bir yaklaşım benimseyerek öğrencilerin, akademisyenlerin ve diğer paydaşların Avrupa’nın yüzleştiği en büyük problemlere çözüm bulmasını sağlaması amaçlanıyor. Avrupa Birliği’nin diller, sınırlar ve disiplinler üstü köprüler kuran ve Avrupa’da bulunan toplumsal zorluklar ile uzmanlık ihtiyaçlarını ele alıp çözümler getiren bireylerin yetiştirilmesi hedefine yönelik olarak başlattığı bir girişim bu.

Avrupa Birliği Komisyonu bu girişimi ortaya koyarak çağrı açtıktan sonra ise projeye katılım tamamen katılacak üniversitelerin kendi inisiyatifleri ile belirleniyor. Proje haline getirilip önerilecek Avrupa Üniversitesi tematik veya genel bir yapı olabilir ancak Avrupa Birliği Komisyonu burada herhangi bir yönlendirme yapmıyor. Bu öneri de Avrupa Birliği Komisyonu’nun tüm destekleri için uyguladığı rekabetçi bir değerlendirme aşamasından geçiyor. NeurotechEU yani The European University of Brain and Technology, nöroteknoloji alanına odaklanan tematik bir üniversite ve bu alanda ortaklar arasında mevcut olan işbirliklerinden temelleniyor. Ancak, NeurotechEU, aslında her toplumsal konuya yansıması olan bu temadan hareketle dönüştürücü ve yaygın etkisi olan bir eğitim, araştırma, inovasyon ve bölgesel kalkınma platformu kurmayı hedefliyor.

Neden Boğaziçi de dahil edildi?

Bu çok heyecan verici ve planlamanın olumlu yansımasını örnekleyen bir süreç. Özetle, Boğaziçi Üniversitesi, Biyomedikal Mühendisliği Enstitüsü’nde birkaç yıl önce üretkenliğimizi analiz eden bir veri tabanı oluşturup Enstitünün kuvvetli ve sinerji oluşturabilecek yönünü nöroteknoloji olarak belirlemiştik. Stratejik gelişme alanımız olarak belirlediğimiz bu alanda ülkemizde bakanlığın açtığı bir altyapı yatırımı çağrısına yönelik bir proje önerisiyle konsorsiyumu Boğaziçi Üniversitesi düzeyine ve İstanbul’daki bazı üniversitelerle işbirliği ile genişleterek bir aksiyon planı hazırladık. Kandilli Kampüsümüzde tamamlanmakta olan yeni Bilim ve Teknoloji Binamız ile bu teknolojik inovasyon planı operasyonel hale gelecek. Bu planlamanın somutlaştığı dönemde Hollanda’da Radboud Üniversitesi ile iNavigate adlı bir Avrupa Birliği projesi konsorsiyumuna katılmamız için görüşüyorduk. iNavigate, bir araştırma ve inovasyon personeli değişim programı (Research and Innovation Staff Exchange) projesi ve akademi ile firmaları bir araya getiriyor. Açılımı “Brain-inspired solutions for inteligent navigation and robotic mobility” olan bu proje önerisi Avrupa Birliği tarafından desteklendi ve hayata geçti. Bu proje ile Boğaziçi Üniversitesi’nin “Nöroteknoloji Medikal Cihaz Geliştirme (NöroM)” altyapı yatırımı projesi arasında güzel bir uyum var. Bu disiplinler-arası projenin kapsamı şu noktalardan oluşuyor: medikal görüntüleme ve temel bilimsel/klinik araştırma ile nörolojik problemler için özgün çalışılmalar yürütülmesi; biyomalzeme, nörobilim ve dokunma duyusu alanlarının kesişiminde nöroptotezler geliştirilmesi ve robotik, mekatronik, biyomekanik, biyotasarım ve tıbbi cihaz alanlarının kesişiminde ve tüm kapsamı birleştirecek biçimde akıllı, yeni nesil hareket destekleyici robotik cihazlar geliştirilmesi. Bu somut planlamanın TÜBİTAK’ın öncelikli alanlar listesinde yer alan birden çok konuyla ve Türkiye’nin 11. Kalkınma planındaki temalarla doğrudan örtüşmesi önemli bir nokta. Diğer yandan, planlamamız, devamında iNavigate projesi ortakları ile NeurotechEU’nun kurucu ortağı olmamız için müzakere etmemize olanak sağlayarak daha büyük bir perspektife zemin hazırladı.

AVRUPA'NIN LİDER ÜNİVERSİTELERİYLE İŞBİRLİĞİ
Hangi üniversite ve alanlarda yeni işbirliği olanağı doğacak? Oxford gibi üniversitelerle yeni işbirliklerinden bahsediliyor.

Söz ettiğim müzakereye Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğünün son derece büyük destek verdiğini belirtmek lazım. Bunun sonucu Boğaziçi Üniversitesi, İngiltere’den Oxford University, Hollanda’dan Radboud University, İsveç’ten Karolinska Institutet, Almanya’dan University of Bonn, İspanya’dan Miguel Hernandez University of Elche, Romanya’dan University of Cluj ve Macaristan’dan University of Debrecen ile birlikte NeurotechEU projesi kapsamında oluşturulan konsorsiyuma kurucu ortak olarak katıldı. Bu durum netleştikten sonra Boğaziçi Üniversitesi uluslar arası koordinatörü Prof. Dr. Necati Aras ile birlikte kurucular toplantılarına katılmaya ve projenin oluşturulması için çalışmaya başladık. Bu çalışmalar Şubat 2020’de proje önerisinin Avrupa Birliği’ne gönderilmesiyle sonuçlandı.

NeurotechEU projesi hakkında kısa bilgi vererek işbirlikleri potansiyelini açmak isterim. Bu projede 8 iş paketi bulunuyor ve yönetimsel, sürdürülebilirlik, kalite ve yayılım temelli olanların dışında bunlardan 4 tanesi içerik temelli iş paketleri. Bu iş paketleri şunlar: Neurotech2040, Eğitim ve Araştırma, Teknolojik İnovasyon ve Toplumsal İnovasyon. Yukarıda özetlenen perspektif sonucu Boğaziçi Üniversitesi, NeurotechEU içinde Teknolojik İnovasyon iş paketinin liderliğini üstlendi. Bu içerik iş temelli paketini diğer ortakların katkısını koordine ederek yürütecek olmamız çok büyük bir sorumluluk olmakla birlikte hem üniversitemiz için büyük sinerji ve atılım fırsatları hem de İstanbul için bölgesel kalkınma fırsatları yaratıyor olması özellikle önemli. Diğer yandan, her ortak üniversite, her iş paketinde görev yapıyor olacak. Bu doğrultuda Oxford Üniversitesi ve diğer tüm ortaklarla birçok yeni işbirliği yapıyor olacağız.

Bu temel iş paketlerini açmak gerekirse, Neurotech2040, NeurotechEU’nun düşünce kuruluşu. Buradan anlaşılacağı gibi NeurotechEU vizyoner, uzun-dönem hedefli ve sürdürülebilirlik temelli bir proje. Neurotech2040’ın görevi nöroteknolojik gelişme alanlarını ve zorlukları belirlemek, güncel ve gelecekteki toplumsal ihtiyaçları tespit etmek, mevcut araştırma ve eğitim seviyelerini tarif etmek ve toplumsal ihtiyaçlarla bunlar arasındaki boşlukları belirlemek. Eğitim ve Araştırma iş paketi, CAMPUS+ adı verilen yüz yüze, çevrim içi ve bunların harmanlandığı eğitim programlarının oluşturulmasını, NeurotechEU Lisan Üstü Okulunun oluşturulmasını, NeurotechEU life-long centre adlı yaşam boyu eğitim programlarının oluşturulmasını hedefliyor olacak. Bizim liderlik edeceğimiz Teknolojik İnovasyon iş paketi gelecekte ortaya çıkacak teknolojilere yönelik uzun dönemli stratejik planlama yapılmasını, kısa dönemli inovasyon hedefleri belirlenmesini, teknolojik inovasyona yönelik özelleşmiş yüksek eğitim programları elde edilmesini, NeurotechEU ortakları ile asosiye üyeleri (eğitim kurumları, firmalar, sanayii, sivil toplum ve resmi kurumlar vb.) arasında endüstriyel entegrasyon kurulmasını, SİNAPS adını verdiğimiz Neurotech2040, Eğitim ve Araştırma ve Teknolojik İnovasyon iş paketleri arasında fonksiyonel köprü kurulmasını ve NÖROFON adını verdiğimiz eğitim ve inovasyon yatırımlarının fonlanması için köprüler kurulması çalışmalarını içeriyor. Toplumsal inovasyon iş paketi ise sağlık, eğitim, beslenme, biyolojik ve yapay zeka, büyük veri, toplum ve etik, ekonomi ve ekoloji ve akıllı şehirler gibi çeşitli alanları kapsıyor olacak ki bu da NeurotechEU tematik ancak aslında her toplumsal konuya yansıması olan bu temadan hareketle dönüştürücü ve yaygın etkisi olan bir platform derken ne kast ettiğimi örnekliyor diye düşünüyorum.

Bu kapsamda Boğaziçi'ne nasıl bir katkı sağlanacak? Her hangi bir bütçe söz konusu mu?

NeurotechEU’nun ilk 3 yıllık süre için bütçesi 5 milyon Avro ve bu süre için birkaç milyon Avro daha ek bütçesi kullanılabilecek. Ancak, bu bir başlangıç. Sonradan devam projeleri ile artarak büyüyen fonların sağlanması mümkün olacak. Boğaziçi Üniversitesi’nin alacağı destek, ortaklar arasında en yüksek olanlardan birisi olarak planlandı.

Proje Boğaziçi'ne ne gibi katkılar sağlayacak?

Yukarıda belirttiğim gibi Boğaziçi Üniversitesi önemli bir AB fonunu kullanıyor olacak ve sorumluluklar ve fırsatlarla dolu bir döneme giriyor olacak. Ancak, esas önemli olan, bu uluslar arası ve prestijli konsorsiyumun parçası olmak. Bunun büyük geliştirici ve dönüştürücü etkileri olacaktır. Bu proje ile sadece üniversitemize değil, Avrupa Üniversiteleri İnisiyatifi bölgesel kalkınma odaklı olduğu için, İstanbul’un kalkınmasına ve elbette ülkemize çok önemli katkılar sağlayacağımızı düşünüyorum. Diğer yandan, spesifik olarak Boğaziçi Üniversitesi içinde öncelikle çok değerli pek çok akademisyen arasında kapsamlı bir sinerji elde ediyor olacağız, bunu çok önemli buluyorum. Ek olarak, nöroteknoloji alanında mükemmeliyet hedefleyen stratejik planımızı bu mekanizma ile hayata geçiriyor olmamız çok değerli. Teknolojik inovasyon konusunda aldığımız sorumluluk bize eğitim, araştırma ve inovasyon arasında köprü kurma görevi veriyor. Bu her üç temel üniversite aksiyonunun birbiriyle senkronize olarak yürütülmesi ve hem temel bilimsel bilgi üretimi hem de yenilikçi, market yaratma potansiyeli olan medikal cihazlar geliştirilmesini sağlaması açısından son derece önemli. NeurotechEU ortakları arasında Teknopark İstanbul ve İstanbul Sağlık Endüstrisi Kümelenmesi (İSEK) bulunuyor. Teknolojik inovasyon iş paketi, İstanbul’da bu konsorsiyum tarafından yürütülecek ArGe’nin, NeurotechEU’nun uluslar arası ortaklarına açılması ve işbirlikleriyle küreselleşmesine yol açacak. Tüm bu gelişme fırsatları son derece heyecan verici.

Projenin sitesi için tıklayınız.

  • İmza töreni sonrası rektörler
  • Prof. Dr. Can Yücesoy