Engelsiz bir üniversite mümkün!

GETEM görme engelli bireylerin önündeki engelleri kaldırıyor

Boğaziçi Üniversitesi, engelli bireyler dahil herkesin tümüyle erişebileceği ve üniversite yerleşkesi içinde azami katılımı sunan bir üniversite topluluğu oluşturmak hedefiyle, tüm program ve faaliyetlere engelli öğrencilerin de erişebilmesi için çalışmalarını sürdürüyor.


Boğaziçi Üniversitesi’nde engellilere yönelik çalışmalar ve engelli öğrencilerle iletişim konusunda faaliyet gösteren en önemli birim ise Boğaziçi Üniversitesi Görme Engelliler Teknoloji Laboratuvarı (GETEM). Boğaziçi Üniversitesi Engelli Öğrenci Danışmanı, YÖK Engelli Öğrenci Komisyonu Üyesi, Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Üyesi Z. Hande Sart ve YÖK Engelli Öğrenci Komisyonu Üyesi Öğrenci temsilcisi ve Boğaziçi Üniversitesi Görme Engelliler Teknoloji Laboratuvarı (GETEM) Direktörü Engin Yılmaz ile üniversitede bu çerçevede yürütülen çalışmaları konuştuk.

GETEM Kütüphanesi’nde kitaplara her yerden ve her zaman ulaşılabiliyor 2006’da kurulan GETEM’in iki temel işlevi söz konusu. Bunlardan ilki, ülkedeki görme engellilerin ve engeli gereği basılı kaynaklardan sınırsızca faydalanamayan tüm engelli bireylerin bilgi kaynaklarına erişimini sağlamak. Diğer işlevi ise Boğaziçi Üniversitesi’ndeki Engelliler Birimi’nin işlevselliğinde büyük rol oynaması. GETEM Kütüphanesi, bünyesinde 9 bine yakını sesli kitap olmak üzere, bilgisayar sesli kitap, elektronik metin kitap, sesli betimlemelerden oluşan filmler ve radyo tiyatrolarından oluşan 15.500’e yakın eser barındırıyor. Görmeyenlerin yaşadığı en büyük engel olan mürekkep yazıyla yazılı belgeleri okuyamama sorunu, görmeyenlerin okuyup yazmak için kullandıkları noktalardan oluşan kabartma yazı sistemi Braille Kitap, Sesli Kitap ve E-Metin şeklinde farklı formatlar sayesinde giderilmiş durumda. GETEM sesli kitapların bilgisayar ortamında üretilmesini ya da kaset kitapların bilgisayar ortamına dönüştürülmesini sağlayarak, görmeyenlerin kitaplara her zaman her yerden ulaşımına imkan veriyor. Kullanıcılar, Görme Engelli olduklarına dair bir rapor ya da engelli kimlik fotokopilerini GETEM’e göndererek tamamen ücretsiz olarak kütüphaneden faydalanabiliyor. Kütüphane, internet üzerinden görme engellilere hizmet veren diğer kütüphanelerle de bağlantı içinde. 1000’e yakın okuyucu gönüllüsü bulunan GETEM’in şu anda toplam 4.154 engelli üyesi bulunuyor. Sadece bireysel olarak değil, kurumsal olarak da üyeliğin kabul edildiği GETEM’de kurumsal üyelik sistemiyle daha fazla engelli bireye aracı kuruluş yardımıyla ücretsiz hizmet veriliyor. GETEM E-Kütüphane işlevinin yanı sıra; birçok destek teknolojisini içeren oldukça gelişmiş bir laboratuvar rolünü de üstleniyor. Boğaziçi Üniversitesi’nde her yıl sayıları 16 - 20 arasında değişen görme engelli ve az gören öğrenciler de bu laboratuvardan yararlanıyor. Boğaziçi’nde engelli bireylere yönelik ilk çalışmalar 90’larda başladı Z. Hande Sart, Boğaziçi Üniversitesi’nde engelli öğrencilere dönük çalışmaların tarihçesi hakkında şu bilgileri veriyor: ‘’Boğaziçi Üniversitesi’nde bu yöndeki ilk adımların temeli 1990 yıllarına dayanmaktadır. 1996 yılında kurulan ilk adı Özürlü Öğrenci Komisyonu yeni adıyla Engelliler Komisyonu ile Rektörlüğe bağlı ilk kurumsala adım komisyon olarak atılmıştır. Daha sonra genel ilkeler doğrultusunda adını Engelliler Komisyonu olarak değiştiren komisyonun kurulmasıyla başlayan çalışmalar, engelli öğrencilerin bütün ve anlık ihtiyaçlarına daha hızlı çözüm bulabilmek için Engelliler Birimi’nin kurulmasıyla devam etti. Boğaziçi Üniversitesi engelli öğrenci danışmanlığı konusunu gündemine alan ilk üniversite olarak bu alanda faaliyetlerini sürdürüyor. Günümüzde, Komisyon bu alana yönelik çalışmalar kapsamında vizyon ve misyonu belirlerken, gündelik hayata dönük çalışmaların yürütücülüğünü Engelliler Birimi yapıyor’’. Boğaziçi Üniversitesi’nde engelli bireylere yönelik bu süreç devam ederken 2005 yılında çıkan Engelliler Yasası’yla birlikte YÖK’ün hazırladığı 2006 yılındaki yönetmelik kapsamında tüm üniversitelerde ‘’Engelli Öğrenci Birimleri ’’ kuruluyor. Aynı zamanda, üniversitelerdeki engelli birimleri ile koordineli bir şekilde çalışmaların yürütülmesi için YÖK bünyesinde de bir Koordinasyon Birimi de oluşturulmuştur. Üniversiteye girmeye hak kazanan engelli öğrencilerin listesinin her dönem, kayıt öncesi kayıt işlerine geldiğini belirten Z.Hande Sart, kayıt döneminde okula gelecek engelli öğrencilerin önceden bilindiğini; bu öğrencilerle ilk etapta iletişime geçilip, kayıt döneminden önce de görüşmeler yapılarak gerekli düzenlemeler dönem başlamadan yapılıyor diyor. Engelliler Birimi’nin yanı sıra, engelli öğrencilerin ihtiyaçları halinde BÜREM(Boğaziçi Üniversitesi Öğrenci Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi) ve BÜPAM(Boğaziçi Üniversitesi Psikolojik Araştırma Merkezi) ile koordineli çalışmalar yürütülüyor. Engelli bireylere yaklaşım YÖK’ün tüm bu sürece katkısının mevzuat düzenlemeleriyle sınırlı olduğunu söyleyen GETEM Direktörü Engin Yılmaz ise üniversitelerdeki bütçe sıkıntısından dolayı rektörlüklerin engelli birimlerine yeteri kadar destek veremediğini belirtiyor. Kendisi de görme engelli bir birey olarak GETEM’in direktörlüğünü yapan Yılmaz, Boğaziçi Üniversitesi’nde bu konuda yüksek bir hassasiyet olduğunun ve tüm ihtiyaçlarının Rektörlük tarafından karşılandığının altını çiziyor. Engelli öğrencilerin diğer öğrencilerle iletişimine değinen Engin Yılmaz, “Engelli öğrenciye yaklaşımınız çok önemli. Kişiyle paylaşımda bulunmak, kararı ona bırakarak kendisine yardım etmek en önemli destek vermek gerekiyor. İzin almadan yapılan hareketler bizleri tedirgin eder. Karşılıklı iyi niyet ve saygı ile çok iyi ikili ilişkiler kurulabilir. Öğrencilerin engelli öğrencilerin anlık ihtiyaçları konusunda kampüs çevresinde ulaşılabilir durumda olmaları çok önemli. Kimsenin birbirinden farkı yok, bu yüzden engelli arkadaşlara farklı bir bireye yaklaşır gibi yaklaşmamak gerekiyor.”

Ayrıntılı bilgi için: http://www.getem.boun.edu.tr/

Haber: Orhun Arda Köksal / Kurumsal İletişim Ofisi