Jeffrey Sachs: ''Sürdürülebilir kalkınma için temel alanlarda hızlı adım atılmalı’’

Boğaziçi Üniversitesi ev sahipliğinde, Birleşmiş Milletler inisiyatifi Sürdürülebilir Kalkınma Çözümleri Ağı (UN SDSN) Global Direktörü Prof. Dr. Jeffrey D. Sachs’ın katılımıyla Albert Long Hall’da “Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları 2019 Endeks ve Göstergeler Raporu Lansmanı” gerçekleştirildi. Sachs, Türkiye’nin iklim değişikliği ile mücadele, cinsiyet eşitsizliği ile mücadele ve eğitim alanlarında hızlı aksiyon alması gerektiğine dikkat çekti. Boğaziçi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmed Özkan’ın da açılış konuşmasını gerçekleştirdiği toplantının ardından “Türkiye’nin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Performansı” başlıklı bir panel düzenlendi.
Kenan Özcan

Sürdürülebilir kalkınma alanındaki araştırmalarıyla dünya çapında tanınan ekonomist Prof. Dr. Jeffrey D. Sachs; 1 Kasım’da Boğaziçi Üniversitesi’nde gerçekleştirilen toplantıda “2019 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Endeks ve Göstergeler Raporu’ndan” hareketle Türkiye’yi değerlendirerek, Batı Asya ülkeleri arasında sürdürülebilir kalkınma ağı oluşturulması için Türkiye’nin lider rol üstlenme potansiyeli olduğunu söyledi.

Sürdürülebilir kalkınmanın gerçekleşmesinde bölgesel bağlantıların ve üniversite iş birliklerinin de önemini vurgulayan Sachs, Türkiye’nin yüksek eğitim kalitesiyle ve Asya’yı batıya bağlayan bir köprü vazifesi üstlenmesiyle Batı Asya’da teknolojik yeniliklerin yakalanması ayrıca bölgede barışın sağlanması konularında merkezi konuma yerleşebileceğine değindi.

Türkiye obezite, cinsiyet eşitsizliği, çevre ve şiddet sorunlarının üstesinden gelmek zorunda

2019 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Endeks ve Göstergeler Raporu’nun çeşitli ölçütleri temel alarak ülkeler arasında bir sıralama ortaya koyduğunu aktaran Sachs, ülkelerin belirlenen ölçütlerdeki performanslarının farklı renk skalalarıyla her sene değerlendirildiğini açıkladı. 2019 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Endeks ve Göstergeler Raporu’na göre Türkiye’nin performans açısından kırmızı renkte olduğu yani sürdürülebilir kalkınma için öncelikli adım atması gereken ölçütlere dair Sachs şu ifadeleri kullandı: “Türkiye’nin hızlı aksiyon alması gereken konuların başında yanlış beslenme sonucu doğan obezite geliyor. Kadınların parlamentoya ve çalışma hayatına katılımlarının düşük olması dolayısıyla cinsiyet eşitsizliği, özellikle orta okul ve lise düzeyinde teknik alanlardaki eğitimin yetersizliği ve gelir dağılımı eşitsizlikleri de Türkiye’nin daha yüksek performans göstermesi gereken başlıkları oluşturuyor. Çevre konusunda da Türkiye kırmızı renge sahip. Bunun nedenleri arasında Türkiye’nin hidrogüç dışında yenilenebilir enerji kaynaklarının üretimini arttırmaması, yüksek miktarda petrol, doğalgaz gibi yenilenemez enerji kaynaklarını tüketmesi ve Karadeniz’in kirliliği yer alıyor. Son olarak 2019 raporunda Türkiye, şiddet vakalarının da sık görüldüğü ve cinayet oranlarının diğer ülkelere kıyasla yüksek oranda olduğu bir ülke olarak karşımıza çıkıyor.”

Ülkelerin öncelikli sorunlarından yola çıkarak sürdürülebilir kalkınma için oluşturulacak yol haritasının önemine dikkat çeken Sachs, dönüşüm ve sorunlarla mücadelenin birden gerçekleşemeyeceğini, bu sürecin göründüğünden karışık ve uzun olabileceğini de hatırlattı. Türkiye’nin 2019 raporunda belirtilen sorunları hakkında oluşturacağı yol haritası için üniversitelere büyük rol düştüğünü ekleyen Prof. Dr. Jeffrey D. Sachs, sözlerine şöyle devam etti: “Türkiye, Boğaziçi Üniversitesi gibi yüksek kalite eğitim veren çeşitli üniversitelere sahip bir ülke olarak teknolojik ve ekonomik başarı konusunda akademiden her zaman destek almalı ve sürdürülebilir kalkınma konusunda yol haritasını; yenilenebilir enerji stratejileri, dekarbonizasyon, enerji ulaşım sistemlerinin geliştirilmesi, ağır sanayi vb. gibi konularda yapılacak araştırmaların çoğaltılması yoluyla oluşturmalıdır. Bu noktada Türkiye’de 200’ün üzerindeki üniversiteler arası iş birlikleri, sürdürülebilir kalkınma politikalarının oluşturulması konusunda ağırlık kazanarak uzun vadede hedeflerin gerçekleştirilmesinde yararlı olacaktır.”

 “Sürdürülebilir fayda ve kalkınma için uzun vadeli planlar yapılmalı”

Lansmanın açılış konuşmasını gerçekleştiren Boğaziçi Üniversitesi Rektörü ve SDSN Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Mehmed Özkan ise, Boğaziçi Üniversitesi ve SDSN ortaklığında gerçekleştirilen çalışmaları katılımcılarla paylaştı. “İçinde bulunduğumuz çağda kalkınma adına atılan her adım her zaman faydayla sonuçlanmıyor. Aynı zamanda kalkınma vazgeçilmez bir süreç, ama kalkınma planları yaparken kısa vadeli planlar yerine sürdürülebilirliği gözeten uzun vadeli planlar yapılmalı. Bu noktada SDSN gibi yapılar öne çıkıyor,” ifadelerini kullanan Özkan, “2019 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Endeks ve Göstergeler Raporu”nun sürdürülebilir kalkınmada nereye geldiğimizi ölçen ve eksik kaldığımız noktaların analizini yapan bir rapor olmasıyla önemli olduğunu vurguladı.

Boğaziçi Üniversitesi’nin hem SDSN ile iş birliği içinde gerçekleştirdiği projeleriyle hem de akademik araştırmalarıyla sürdürülebilirlik amaçlarına ulaşmak için birçok boyutta rol aldığını ifade eden Prof. Dr. Özkan, Boğaziçili araştırmacılar tarafından üretilen projelerden de örnekler paylaştı: “Sarıtepe Kampüsü’müzde bulunan karbon negatif biyo-rafinerimizde yosundan jet yakıtı ve gıdadan kozmetiğe 12 farklı yan ürün üretmeyi hedefleyen bir proje yürütülüyor. Bunun gibi bir biyo-rafineri dünyada sadece 3 yerde var ve havadaki karbondioksiti depolayarak karbon oranını eksiye düşürüyor.”

"Sözlerden Eyleme: Sürdürülebilir Kalkınma Nasıl İvme Kazanır?" 

Boğaziçi Üniversitesi Rektörü ve SDSN Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Mehmed Özkan 1 Kasım tarihinde ayrıca TÜSİAD girişimiyle Global Compact Türkiye, Hedefler İçin İş Dünyası Platformu (B4G), Sürdürülebilir Kalkınma Çözümleri Ağı (SDSN) Türkiye, İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği (SKD Türkiye) ve Columbia Global Centers | İstanbul iş birliğinde düzenlenen “Sözlerden Eyleme: Sürdürülebilir Kalkınma Nasıl İvme Kazanır?" etkinliğinde de SDSN Türkiye’nin faaliyetlerinden bahsederek ‘’  Türkiye'nin dört bir  yanından üniversiteler, araştırma merkezleri, düşünce kuruluşları,  sivil toplum örgütleri ve iş dünyası ile çeşitli projeler kapsamında  paydaşları harekete geçirerek Türkiye'de ve Türkiye'nin işbirliği  içinde çalıştığı ülkelerde sürdürülebilir kalkınmaya yönelik yerel  problemlere yerel çözümlerin üretilmesi için çalışıyoruz" ifadelerini kullandı.

Türkiye’nin iklim kırılganlığı yüksek seviyede

 Sürdürülebilir Kalkınma Çözümleri Ağı (SDSN) tarafından yıllık olarak hazırlanan “Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Endeks ve Göstergeler Raporu” geçtiğimiz haziran ayında 2019 yılı için yayımlandı. Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Çözümleri Türkiye Ağı Koordinatörü Bahar Özay’ın hakkında bilgi verdiği rapor, Birleşmiş Milletler üyesi ülkelerin sürdürülebilir kalkınma amaçlarına ulaşmada yetersiz kaldığını gözler önüne seriyor. “Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarını Başarmak için Dönüşüm” başlığıyla yayımlanan raporda biyolojik çeşitlilik kaybı, iklim krizi gibi konularda acil tedbirler alınması gerektiğine ve sosyal göstergelerde eşitsizliğin ve yoksulluğun artmaya devam ettiğine dikkat çekiliyor.

Raporda Türkiye’ye düşen görevlerin de altının çizildiğini paylaşan Bahar Özay, Türkiye’nin iklim kırılganlığı en yüksek bölgesinde bulunan bir ülke olarak önemli adımlar atması gerektiğini vurguladı. “Sorunlarımıza çözümler de mevcut, ülkemizin dinamik ve çalışkan gençliği sürdürülebilir kalkınma amaçlarını gerçekleştirmek için en değerli anahtarlarımızdan biri,” ifadelerini kullanan Özay, Türkiye’nin kültürel mirasının en önemli değerlerinden biri olan dayanışma ve imece kültürünün de bu sorunları çözmede önemli bir anahtar olduğunu ekledi.